Aradığınız içerik sitemizde mevcut durumdadır
buradan sitemize dönebilirsiniz !
Forum Başlıklarına gitmek için tıklayınız
Matematiksel kanıtların ispatı zorlaşıyor
Matematik dünyasında birçok teorem kanıtları kağıda dökülmüş olmasına karşın, bilim çevreleri mutlak doğruluğunu sınayamadığı için resmiyet kazanamıyor.
Bir matematik kanıtı her koşul ve önermede doğrudur. Ancak bilim insanları matematiksel kanıtların mutlak kesinlik ile ispatının giderek zorlaştığını vurguluyor. Matematik alanında genel geçer önermeler yapmak son 20 yıldır zorlaşırken, karmaşık sistemlerin içinde kimi önermeleri doğru veya yanlış olarak betimlemek de giderek imkansızlaşıyor. Ünlü astronom ve matematikçi Johannes Kepler’in bir teoremi de bunlardan biri.
University of Pittsburgh öğretim üyesi Dr. Thomas Hales, 1998’de, 1611 yılına ait Kepler’in bir teoreminin bilgisayarlı kanıtını gösteren bir makale yazdı. Küçük yuvarlakların en az yer açıkta kalacak şekilde bir kutuya yerleştirilmesini ele alan söz konusu teoremin kanıtı, 300 sayfada 40 bin satırlık bilgisayar kodu içeriyordu.
TEOREMİN BAŞINA GELENLER
Dr. Hales’in bu makaleyi saygın bir dergiye değerlendirilmesi için gönderir. Aradan bir yıl geçer ve derginin uzman kurulu kanıtın doğru olduğuna kanaat getirdiklerini, ancak kesin sonuç için bir süre daha çalışmak istediklerini bildirir. Aradan geçen 4 yıllık süre zarfında değerlendirme kurulu yazdığı son yanıt mektubunda, kanıtın doğruluğuna yüzde 99 emin olduklarını, fakat mutlak kesinliğe ulaşamadıklarını ve kanıtı incelemekten, Dr. Hales’in tabiriyle “bitap düştüklerini” ifade eder.
EN SONUNDA BASILDI
Bunun üzerine Annals of Mathematics dergisi, yine de bilimsel değerine güvenerek —değerlendirme kurulunun taramasını bitiremediğini de belirterek— makaleyi yayımlar (Vol. 162, sayfa 1063-1183, 2005).
Dr. Hales, matematiksel kanıtların ifade edilmesindeki en önemli zorluklardan birini kanıtların oluşturulmasında kullanılan bilgisayar kodları olarak görüyor. Çünkü, bilgisayar programı bazı birtakım standart sorgulamaları ve insan eliyle yapılamayacak bazı işlemleri insan yerine yaparken, kendi dilini de metne empoze ettiği için bilgisayar kodları konuyu birçok uzmana yabancılaştırıyor, içinden çıkılmaz hale getiriyor.
Not: Dr. Hales’in ABD’nin St. Louis kentinde bir bilimsel konferansta yaptığı konuşmasından kısaltılmıştır.
Kaynak: The NewScientist.com
Hosting Sponsorumuz - Noktahost internet hizmetleri